Digitaal disciplineren anno 2026: hoe houdt de wetgever grip op digitale uitvoering?

Digitalisering heeft de overheid de afgelopen decennia ingrijpend veranderd. Wetgeving landt in geautomatiseerde processen en diensten die rechten en plichten van mensen bepalen. Al zo’n vijfentwintig jaar geleden werd in de wetenschap geconstateerd dat dit gevolgen heeft voor inrichting en organisatie van de overheid: digitalisering disciplineert de wetgever. Ze leidt tot verschuiving van invloed van wetgevende naar uitvoerende macht en zet het legaliteitsbeginsel onder druk. Omgekeerd leidt de veelheid en complexiteit van wetgeving tot problemen bij digitale uitvoering en dat doet afbreuk aan de effectiviteit ervan. Het is daarom tijd voor een nieuwe kijk op digitale disciplinering: welke veranderingen zijn nodig in wetgeving en wetgevingsproces om juist de wetgever grip te geven en te laten houden op digitale uitvoering?