Het ‘free in free out’-principe bij geweld in afhankelijkheidsrelaties

Geweld in afhankelijkheidsrelaties, dat wil zeggen geweld gepleegd door een dader die het slachtoffer niet alleen kent, maar van wie hij of zij materieel, emotioneel of op een andere manier afhankelijk is, is de meest voorkomende vorm van geweld in de samenleving. Bekende uitingsvormen zijn huiselijk en eergerelateerd geweld. De aanpak van deze doorgaans complexe vormen van geweld wordt nog ingewikkelder als betrokkenen ongedocumenteerd zijn, dat wil zeggen dat ze geen verblijfsstatus in Nederland hebben. Daar is al vaker over gerapporteerd, zo ook in dit tijdschrift. Voor ongedocumenteerde slachtoffers is het in de praktijk gehanteerde principe van ‘free in free out’ van groot belang. Met dat principe wordt bedoeld dat ook wanneer mensen niet over een geldige verblijfsstatus beschikken, zij een beroep moeten kunnen doen op de politie als zij hulp zoeken bij slachtofferschap van geweld. Het gaat er dus om dat ongedocumenteerden bij de politie aan kunnen kloppen om een getuigenis af te leggen of melding of aangifte te doen zonder dat zij vanwege hun illegale status worden aangehouden of uitgezet. Van geweld in afhankelijkheidsrelaties weten we dat het vaak lang kan duren voordat slachtoffers bij instanties aan de bel trekken. Schaamte- en angstgevoelens voor wat er is gebeurd en onbekendheid met of gebrek aan vertrouwen in instanties kunnen hierbij een rol spelen. Het moge duidelijk zijn dat dit alles bij mensen zonder een verblijfsstatus nog meer speelt. In de praktijk leven er vragen over dit ‘free in free out’-principe bij professionals die onder meer werkzaam zijn in de opvang voor slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties, bij de politie en in de hulpverlening aan ongedocumenteerden. Geldt het principe bijvoorbeeld alleen als het slachtoffer zelf melding of aangifte doet, of is het ook van toepassing als een bezorgde derde een appèl op de politie wil doen, en wat is eigenlijk de juridische status van dit principe?