Learning as a Lifelong, Self-Directed Process: A Retrospective Qualitative Study of Motivation and Development Among Adult Graduates of Sudbury-Model Schools

Onderwijssystemen in veel westerse landen zijn sterk georganiseerd rond vaste curricula, toetsing en externe sturing, terwijl in de samenleving juist steeds meer een beroep wordt gedaan op zelfsturing, aanpassingsvermogen, creativiteit en levenslang leren. Vanuit de Zelfdeterminatietheorie (SDT) zijn autonomie, competentie en verbondenheid fundamentele psychologische basisbehoeften voor motivatie en ontwikkeling, terwijl de evolutionaire ontwikkelingspsychologie (EDP) benadrukt dat leren mede voortkomt uit geëvolueerde processen van spel, exploratie en sociale participatie. Omdat het meeste onderzoek naar leren en motivatie plaatsvindt binnen conventionele onderwijscontexten, onderzoekt dit proefschrift hoe ontwikkeling vorm krijgt in autonomie-rijke leeromgevingen. Centraal staan de ervaringen van veertien volwassen alumni van acht Sudburyscholen in Nederland, Israël en de Verenigde Staten. Hun semigestructureerde interviews zijn inductief geanalyseerd met reflexieve thematische analyse. Daarnaast bevat het proefschrift een theoretisch literatuuroverzicht naar de relatie tussen spel en intrinsieke motivatie.
De bevindingen wijzen op een ontwikkelingscontext die kan worden omschreven als autonomie-in-gemeenschap: ruime keuzevrijheid gaat samen met democratische procedures, gedeelde verantwoordelijkheid, gelijkwaardige relaties en structuur zonder controle. Deelnemers beschreven hoe spel, exploratie, verveling, reflectie en zelfgekozen activiteiten bijdroegen aan het ontwikkelen van eigenaarschap, intrinsieke motivatie, zelfregulatie en agency. Leren vond veelal plaats binnen betekenisvolle activiteiten en sociale praktijken, waarbij ook leeftijdsmenging, informele mentoring en participatie in democratisch bestuur een belangrijke rol speelden. Alumni rapporteerden geen blijvende functionele achterstanden bij de overgang naar vervolgonderwijs of werk. Hoewel de studie exploratief is en gebaseerd op retrospectieve ervaringen van een kleine, grotendeels succesvolle groep alumni, laat zij zien hoe autonomie, gemeenschap, structuur en exploratie binnen een samenhangende onderwijs-ecologie kunnen bijdragen aan langdurige motivationele en ontwikkelingsprocessen.