Onderzoekende vaardigheden in het beroepsmatig handelen van mbo-verzorgenden en mbo-verpleegkundigen

Inleiding

Het is belangrijk dat gezondheidszorgstudenten in het beroepsonderwijs onderzoekende vaardigheden (OZV) ontwikkelen, om uitdagingen in de praktijk als (toekomstige) beroepskrachten aan te pakken (Balakas & Smith, 2016; Qiu et al., 2019). Er bestaan drie opvattingen over OZV:

1) Als vermogen om methodologisch grondig wetenschappelijk onderzoek uit te voeren (Healey, 2012);

2) Als ‘onderzoekend vermogen’ (Andriessen, 2014; Katwijk et al., 2019), bestaande uit een onderzoekende houding bezitten, praktijkgericht onderzoek uitvoeren, en onderzoeksresultaten toepassen in de praktijk;

3) Als onderdeel van beroepscompetentie, ondersteunend bij handelingen in de beroepspraktijk (Van der Marel et al., 2022).

Er is nauwelijks onderzoek naar OZV als onderdeel van beroepsmatig handelen, vooral naar hoe OZV getriggerd en uitgevoerd worden in specifieke beroepspraktijken (Munneke, 2024; Van der Marel et al., 2022). Deze studie richt zich daarom op hoe gezondheidszorgstudenten en -beroepskrachten OZV inzetten in hun werk.

Gezondheidszorgstudenten worden opgeleid in het mbo, hbo en universiteiten als bijvoorbeeld helpende, verzorgende, mbo- en hbo-verpleegkundigen, en artsen (De Bruijn et al., 2017; OECD, 2014). OZV worden essentieel geacht voor hbo-professionals, maar zijn óók relevant voor mbo-beroepskrachten die een eigen rol in de beroepspraktijk vervullen (Ministerie van OC&W, 2023; Rafferty et al., 2019). Een eerdere reviewstudie vond echter uitsluitend OZV-kenmerken voor hbo-opgeleide verpleegkundigen (Wijnands-Pot et al., in voorbereiding).

Omdat er nauwelijks kennis is over OZV van mbo-opgeleiden onderzoekt deze studie hoe de gevonden OZV-kenmerken uit de reviewstudie van toepassing zijn voor mbo-verzorgenden en -verpleegkundigen.

Onderzoeksvraag

Wat zijn OZV die mbo-gezondheidszorgstudenten en -beroepskrachten aanwenden tijdens beroepshandelingen en welke factoren zijn triggers voor toepassing van OZV?

Methodologie

In vier rondes werden twintig sleutelinformanten uit de gezondheidszorg en het beroepsonderwijs geïnterviewd Per ronde werden drie mbo-opgeleide verzorgenden en/of verpleegkundigen, een praktijkopleider (bijvoorbeeld uit een verpleeghuis), en een mbo-docent geïnterviewd. De verschillende perspectieven versterkende betrouwbaarheid van de resultaten (triangulatie) (Denzin, 2012; Fusch et al., 2018). De resultaten van elke interviewronde werden gebruikt voor aanscherping van de interviewleidraad voor de volgende ronde.

Data werd geanalyseerd via ‘template analysis’, een thematische analysemethode (Brooks et al., 2014). OZV-kenmerken vanuit de reviewstudie fungeerden hierbij als ‘a priory themes’.

Resultaten

Analyses worden nu afgerond. Voorlopige resultaten:

Geïnterviewden hebben een duidelijk beeld van OZV die mbo-(studenten) verzorgenden en -verpleegkundigen gebruiken tijdens hun werkzaamheden in de beroepspraktijk.
Noemen vooral kenmerken van OZV die gericht zijn op werkzaamheden dicht bij individuele patiënten.
Noemen zowel persoonlijke factoren als factoren in de beroepspraktijk als triggers van OZV.
Noemen verschillen in OZV van mbo- versus hbo-opgeleiden, waarschijnlijk voortkomend uit de uiteenlopende verwachtingen rondom de taakinvulling van deze verschillende beroepskrachten
Discussie

De onderzoeksresultaten dragen bij aan het beter begrijpen van OZV als onderdeel van beroepsmatig handelen, een nauwelijks onderzocht gebied. OZV-kenmerken vanuit de reviewstudie zijn ingekleurd en aangepast vanuit het perspectief van mbo-opgeleide professionals, een grote beroepsgroep waar nog weinig onderzoek naar is gedaan. De specifiek verkregen inzichten over OZV-kenmerken van mbo-verzorgenden en -verpleegkundigen geeft richting aan wat studenten in beroepsopleidingen moeten ontwikkelen om te kunnen handelen in de actuele beroepspraktijk.

Referenties
Andriessen, D. (2014). Praktisch relevant én methodisch grondig? Dimensies van onderzoek in het HBO. Openbare les. Hogeschool Utrecht.

Balakas, K., & Smith, J. R. J. R. (2016). Evidence-Based Practice and Quality Improvement in Nursing Education. The Journal of Perinatal & Neonatal Nursing, 30(3), 191–194. https://doi.org/10.1097/JPN.0000000000000197

Brooks, J., McCluskey, S., Turley, E., & King, N. (2014). The Utility of Template Analysis in Qualitative Psychology Research. Qualitative Research in Psychology, 12(2), 202–222. https://doi.org/10.1080/14780887.2014.955224

De Bruijn, E., Billett, S., & Onstenk, J. (2017). Vocational Education in the Netherlands. In Professional and Practice-based Learning (Vol. 18). https://doi.org/10.1007/978-3-319-50734-7_1

Denzin, N. K. (2012). Triangulation 2.0*. Journal of Mixed Methods Research, 6(2), 80–88. https://doi.org/10.1177/1558689812437186

Fusch, P. I., Fusch, G. E., & Ness, L. R. (2018). Denzin’s Paradigm Shift: Revisiting Triangulation in Qualitative Research. Journal of Social Change, 10(1), 19–32. https://doi.org/https://doi.org/10.5590/josc.2018.10.1.02

Healey, M. (2012). Promoting the scholarship of academic development: Tensions between institutional needs and individual practices. International Journal for Academic Development, 17(1), 1–3. https://doi.org/https://doi.org/10.1080/1360144x.2012.646519

Katwijk, L. van, Jansen, E., & Veen, K. van. (2019). Ontwikkeling van kritische en nieuwsgierige leraren? Onderzoekend vermogen in leerlijnen onderzoek van lerarenopleidingen basisonderwijs. Pedagogisch Studiën, 96(96), 330–348. https://pedagogischestudien.nl/article/view/13913

Ministerie van OC&W. (2023). Regeling Regionaal Investeringsfonds MBO 2024-2027. In Regeling regionaal investeringsfonds mbo 2024-2027. https://wetten.overheid.nl/BWBR0048883/2023-11-15

Munneke, L. (2024). Moedige ruimte maken. Onderzoekend vermogen als essentiële competentie in werken aan complexe opgaven. Hogeschool Utrecht.

OECD. (2014). A Skills beyond School Review of the Netherlands: OECD Reviews of Vocational Education and Training A Skills beyond School Review of the Netherlands.

Qiu, C., Feng, X., Reinhardt, J. D., & Li, J. (2019). Development and psychometric testing of the Research Competency Scale for Nursing Students: An instrument design study. Nurse Education Today, 79(37), 198–203. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.nedt.2019.05.039

Rafferty, A. M., Busse, R., Zander-Jentsch, B., Sermeus, W., & Bruyneel. Luk. (2019). Strengthening Health Systems Through Nursing : Evidence from 14 European countries. PMID:31465161

Van der Marel, I., Munneke, L., & De Bruijn, E. (2022). Supervising graduation projects in higher professional education – A literature review. Educational Research Review, 37, 100462. https://doi.org/10.1016/J.EDUREV.2022.100462

Wijnands-Pot, E. J. C., Khaled, A., & De Bruijn, E. (n.d.). Research and Inquiry Skills in Vocational Healthcare Practice: A Scoping Review. In Voorbereiding.