Denken ≠ Doen.
Onderzoek naar de Samenhang van Executieve Functies op cognitief en gedragsniveau gemeten bij kinderen van 6 tot 11 jaar met probleemgedrag door Zwakke Executieve Functies in het Regulier Basisonderwijs.

Translated title of the thesis: Thinking ≠ Doing. A Study of the Coherence of Executive Functions on Cognitive and Behavior level measured in Children aged 6 tot 11 years with problem behavior due to Weak Executive Functions in Mainstream Primary School.
  • Jolanda Bongaerts - Van Roij

Student thesis: Master's Thesis

Abstract

Uit het eindrapport van de ‘Evaluatie passend onderwijs’ blijkt dat leerkrachten in het regulier basisonderwijs dagelijks meer werkdruk zijn gaan ervaren door de toename van kinderen met gedragsproblemen in de klas (Ledoux & Waslander, 2020). Voor het zoeken naar mogelijke oplossingen voor het verlagen van deze gerapporteerde werkdruk is onderzoek naar de samenhang tussen het ‘doen’ probleemgedrag en ‘denken’ executieve functies (EF) noodzakelijk, omdat zwakke EF de meest voorkomende oorzaak is dat kinderen in de klas probleemgedrag vertonen (Dawson & Guare, 2009; Diamond, 2013; Gioia et al., 2002; Jolles, 2020). EF zijn de hogere orde cognitieve functies (kern-EF en hogere orde EF) die ondersteunend zijn in het reguleren van gedachten, emoties en gedrag en essentieel in het afstemmen van doelgericht gedrag op school (Diamond, 2012; Goldstein et al., 2014; Miyake & Friedman, 2012; Vandenbroucke et al., 2017). Ondanks dat de laatste jaren veel aandacht is voor het verbeteren van de EF is weinig evident bewijs voorhanden naar de samenhang tussen de EF op cognitief en gedragsniveau (Cortese et al., 2015; Diamond, 2011; Jolles, 2020; Kagan, 2017; Miyake et al., 2000; Sonuga-Barke et al., 2014; Schreder, 2014). Het doel van dit onderzoek was daarom de samenhang te onderzoeken tussen EF op cognitief niveau (denken) en gedragsniveau (doen) bij kinderen met probleemgedrag door zwakke EF in het regulier basisonderwijs. Met de onderzoeksvraag ‘Wat is de samenhang tussen kern-EF (gemeten op cognitief en gedragsniveau) en hogere orde EF bij kinderen met zwakke EF (6 tot 11 jaar) in het regulier basisonderwijs?
Een kwantitatief cross-sectioneel onderzoek is uitgevoerd bij 38 kinderen afkomstig van drie reguliere basisscholen uit het zuiden van Nederland, waarvan 33 jongens en 5 meisjes van 6 tot 11 jaar (M = 8,37; SD = 1,34). De kern-EF op cognitief niveau zijn gemeten met de Stroop colour-word interference-test (inhibitie), de digit span test, backward recall (werkgeheugen) en de trail making test (cognitieve flexibiliteit) (Lumley & Calhoun, 1934; Reitan, 1992; Stroop, 1935). De kern-EF en hogere orde EF op gedragsniveau zijn gemeten met de leerkracht versie van de Nederlandse vertaling van de Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF) (Gioia et al., 2000; Smidst & Sergeant, 2004). De meervoudige regressieanalyses (MRA’s) toonden geen significant samenhang van de kern-EF cognitief met gedragsniveau, maar wel tussen de kern-EF op gedragsniveau met de hogere orde EF.
De algemene conclusie is dat de kern-EF op cognitief niveau niet de EF op gedragsniveau voorspellen, maar wel dat betere kern-EF op gedragsniveau betere hogere orde EF voorspellen. Met ‘denken ≠ doen’ is het belangrijk voor kinderen met probleemgedrag door zwakke EF de begeleiding op gedragsniveau af te stemmen op de uit dit onderzoek aangetoonde grootste voorspellers: (1) betere inhibitie met betere emotieregulatie en gedragsregulatie, (2) beter werkgeheugen met beter plannen en organiseren, ordelijkheid en netheid, initiatief nemen en gedragsregulatie en (3) betere cognitieve flexibiliteit met beter plannen en organiseren en emotieregulatie. Het is wenselijk experimenteel vervolgonderzoek te doen met een grotere steekproef.
Date of Award26 Jan 2022
Original languageDutch
SupervisorCéleste Meijs (Supervisor)

Keywords

  • executieve functies
  • werkdruk leerkrachten basisonderwijs
  • probleemgedrag,
  • zwakke EF
  • cognitief
  • gedragsniveau
  • kern-EF
  • inhibitie
  • werkgeheugen
  • cognitieve flexibiliteit
  • hogere orde executieve functies

Cite this

'