Een oude bekende keert terug: stakeholder-perspectieven op het samenleven van mensen en wolven in Nederland

Abstract

Na meer dan 100 jaar afwezigheid zijn wolven recent teruggekeerd in Nederland. Sinds 2015 worden er in Nederland wolven waargenomen, en sinds 2019 hebben wolven zich gevestigd in Nederland. De terugkeer van wolven heeft in Nederland controverse en media-aandacht veroorzaakt, waarbij belanghebbenden uiteenlopende perspectieven op dit onderwerp hebben. Perspectieven op co-existentie tussen mensen en wilde dieren worden gevormd op basis van een veelheid aan variabelen, die zowel binnen als tussen belangengroepen kunnen verschillen. Dit onderzoek maakt gebruik van de Q-methodologie, een gecombineerde kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethode, om deze perspectieven beter te begrijpen. In dit onderzoek zijn vijf categorieën belanghebbenden betrokken: dierhouders, natuurbeschermers, terreinbeheerders, wetenschappers en overheidsmedewerkers. Het definiëren en begrijpen van deze perspectieven kan bijdragen aan een open dialoog over co-existentie van mensen en wolven en helpen verdere polarisatie te voorkomen, de aanleiding voor dit onderzoek.

In dit onderzoek hebben we vier onderscheidende perspectieven gevonden, elk met een eigen perspectief op de volgende vijf thema's: A: de relatie tussen mens en natuur; B: de rol van wolven in de Nederlandse natuur; C: wolfwerende maatregelen en beheer; D: de gevolgen van de aanwezigheid van wolven voor dierhouders; E: informatie en communicatie over wolven. Perspectief 1: Wolven hebben intrinsieke waarde, preventie vormt de oplossing is het meest gangbare perspectief; binnen dit perspectief zijn alle categorieën belanghebbenden vertegenwoordigd. Natuurbeschermers, wetenschappers en overheidsmedewerkers zijn met name bij perspectief 1 te vinden. Beheerders van natuurterreinen zijn gelijkelijk verdeeld over perspectief 1 en over perspectief 2: Wolven dragen niks bij, beheren door afschot. Dierhouders zijn naast binnen deze twee perspectieven, ook te vinden binnen perspectief 3: Wolven veroorzaken schade en stress, preventie werkt niet en perspectief 4: Mensen en hun emoties over wolven zijn ons uitgangspunt.

Dit onderzoek laat aanzienlijke verschillen van mening zien tussen de verschillende perspectieven over de waarde van de natuur, de plek van de mens ten opzichte van de natuur, de rol van wolven in Nederland, mogelijkheden van preventieve wolfwerende maatregelen, de manier waarop wolven beheerd moeten worden, en de impact op de samenleving - in het bijzonder de emotionele en financiële schade voor dierhouders, veroorzaakt door wolven. Overeenkomsten in perspectief zitten in het idee dat wolven ‘er nu eenmaal zijn’ en waarschijnlijk hier zullen blijven. Ook is er overeenstemming dat een klein risico op schade acceptabel is voor het samenleven met wolven en dat polarisatie niet bijdraagt aan een oplossing. Deze overeenstemmingen kunnen de basis zijn om verder te overleggen over hoe het samenleven met wolven acceptabeler te maken is voor belanghebbenden die daar nu grote moeite mee hebben. Dit sluit aan bij de gevonden compromisbereidheid: geen enkel perspectief sluit het sluiten van compromissen uit. Aspecten van het samenleven met wolven die binnen het ene perspectief als belangrijk worden gezien, maar binnen een ander perspectief als niet of minder belangrijk, kunnen input zijn voor te vinden compromissen.

Date of Award	1 Sept 2025
Original language	Dutch
Supervisor	Jean Hugé (Examiner), Susanne Marieke Vogel (Co-assessor) & Raoul Beunen (Co-assessor)