Ontslagrecht, een rechtsvergelijking

: Toepasbaarheid van het flexibele ontslagrecht uit de Verenigde Staten van Amerika in Nederland

  • W.D.R. van Smeden

Student thesis: Master's Thesis

Abstract

De WWZ en de WAB trachten de trend van afname van het aantal vaste contracten en de gelijktijdige toename van het aantal flexibele banen terug te dringen door het ontslagrecht eenvoudiger, sneller, eerlijker en minder kostbaar voor werkgevers te maken. Dat de WWZ in zijn opzet daarin niet is geslaagd en de WAB daar naar alle waarschijnlijk ook geen daadwerkelijke verandering in zal brengen, leidt tot de vraag hoe deze maatschappelijke trend dan wel kan worden omgebogen. Een afname voor werkgevers van kosten en risico’s bij ontslag en daarmee een voortgaande versoepeling, lijkt het enige alternatief om hen te bewegen tot het aangaan van meer vaste contracten.
Dit leidt tot de volgende probleemstelling:
In hoeverre is het flexibele ontslagrecht van de Verenigde Staten van Amerika toepasbaar in Nederland?
Aan de hand van beantwoording van de volgende 4 deelvragen parallel geformuleerd in opvolgende hoofdstukken is deze probleemstelling beantwoord:
Deelvraag 1: Welke historische ontwikkeling heeft het ontslagrecht in Nederland doorgemaakt en wat zijn de belangrijkste gebeurtenissen van de laatste decennia binnen dit rechtsgebied? Deelvraag 2: Wat zijn de fundamenten van het Nederlandse arbeidsrecht?
Deelvraag 3: Hoe ziet het ontslagrecht uit de Verenigde staten van Amerika eruit?
Deelvraag 4: Is het ontslagrecht uit de Verenigde Staten van Amerika verenigbaar met de ideologie van het Nederlandse arbeids/ontslagrecht?
De erkenning van de positie van de werknemer in het Nederlandse arbeidsrecht als de minder machtige partij in de onderlinge rechtsverhouding tot de werkgever, heeft sinds de invoering van de Wet op de arbeidsovereenkomst een ontwikkeling laten zien van toenemende bescherming van de werknemer jegens, en een toenemende regulering van, (individueel) ontslag. Hierbij biedt het juridische leerstuk van eigendom een ideologische grond voor bescherming en is de werkgever bij een door hem geïnitieerd ontslag verplicht daarvoor een redelijke grond aan te voeren. Bij het ontbreken hiervan biedt dit, net als ongelijkheidscompensatie, de belangrijkste grondslag voor de ontslagvergoeding.
Het individuele ontslagrecht in de Verenigde Staten van Amerika: ‘employment at will’ wordt daarentegen gekenmerkt door een onderlinge belangenafweging waarbij wordt uitgegaan van gelijkheid van partijen op het moment van ontslag. Ongelijkheidscompensatie (voor de werknemer) als resultaat van deze afweging is een uitzondering op de regel en vanuit procedureel opzicht is er in beginsel geen enkele belemmering om tot ontslag over te kunnen gaan (zonder opgave van reden en geen opzegtermijn). Dit flexibele ontslagrecht leent zich dan ook bij uitstek voor werkgevers opererend binnen de Nederlandse rechtstaat vanwege de lage risico’s en kosten van een ontslag.
Echter, naast het feit dat in ideologische zin een versoepeling van het ontslagrecht naar het model van ‘employment at will’ op weerstand stuit, geldt voor de Nederlandse situatie dat vanuit sociaal en economisch opzicht het instrument van ontslagbescherming dusdanig van belang is, dat dat maakt dat het ‘employment at will’ model in Nederland niet toepasbaar is voor de groep werkenden met een zwakke maatschappelijke positie die aan de onderkant van de arbeidsmarkt opereert. Voor de groep werkenden aan de bovenkant van de arbeidsmarkt kan met verwijzing naar meerdere sociale verzekeringswetgeving en menig CAO worden aangenomen dat ‘employment at will’ als rechtsvermoeden boven een bepaalde inkomensgrens toepasbaar is en wenselijk kan zijn. Zeker ook omdat het daar vaak de werkgever is die bescherming zoekt tegen ontslag van de werknemer middels concurrentiebedingen.
Date of Award3 Dec 2019
Original languageDutch
Awarding Institution
  • Department Private law
SupervisorTon Lamers (Supervisor) & Michele Reumers (Examinator)

Keywords

  • privaatrecht
  • ontslagrecht

Cite this

Ontslagrecht, een rechtsvergelijking: Toepasbaarheid van het flexibele ontslagrecht uit de Verenigde Staten van Amerika in Nederland
van Smeden, W. D. R. (Author). 3 Dec 2019

Student thesis: Master's Thesis